In het kort
- Een vertrouwenspersoon luistert, legt je mogelijkheden uit en helpt bij je volgende stap.
- Die doet niets zonder jouw toestemming, en heeft geheimhoudingsplicht.
- Op het werk kan dat een collega of iemand van buiten zijn. In de sport heet het vaak een vertrouwenscontactpersoon.
01Wat doet een vertrouwenspersoon?
Een vertrouwenspersoon is er voor medewerkers of clubleden die te maken krijgen met ongewenst gedrag, zoals pesten, intimidatie, discriminatie, agressie of seksuele intimidatie. Je kunt er ook terecht als je twijfelt of iets over de grens ging.
- LuisterenWie iets meemaakt, kan zijn verhaal kwijt, zonder dat er meteen iets moet.
- UitleggenWelke mogelijkheden er zijn: een gesprek, bemiddeling, een melding, een klacht of aangifte.
- BegeleidenBij de stap die iemand kiest, en in de nazorg daarna.
- DoorverwijzenNaar de huisarts, een psycholoog of een andere hulpverlener als dat nodig is.
- AdviserenDe organisatie over beleid en preventie, zonder namen te noemen.
- RapporterenEén keer per jaar een verslag zonder namen, voor directie of bestuur.
02Wat een vertrouwenspersoon niet doet
Een vertrouwenspersoon staat naast jou. Daarom zijn er ook dingen die die bewust niet doet:
- ×Onderzoekt niet wat er gebeurde, en oordeelt niet.
- ×Neemt geen beslissingen en legt geen maatregelen op.
- ×Doet niets zonder toestemming van degene die het meldt.
- ×Is geen hulpverlener of therapeut, maar verwijst wel door.
03Blijft wat je vertelt geheim?
In principe wel. Een vertrouwenspersoon heeft geheimhoudingsplicht en doet geen stap zonder jouw toestemming. Alleen in uitzonderlijke situaties, bijvoorbeeld bij direct gevaar voor iemand, kan dat anders liggen. Een goede vertrouwenspersoon legt dat aan het begin van het gesprek uit.
04Welke soorten zijn er?
Het woord vertrouwenspersoon wordt voor verschillende rollen gebruikt. Dit zijn de belangrijkste:
| Soort | Waar | Wat bijzonder is |
|---|---|---|
| Interne vertrouwenspersoon | Werk | Een collega die hiervoor is opgeleid. Kent de organisatie goed. |
| Externe vertrouwenspersoon | Werk | Iemand van buiten, via een bureau. Onafhankelijk en vaak een lagere drempel. |
| Vertrouwenscontactpersoon (VCP) | Sport | Vaak een vrijwilliger van de club. Eerste aanspreekpunt, verwijst door. |
| Vertrouwenspersoon integriteit | Werk | Voor vermoedens van fraude of misstanden, niet voor ongewenst gedrag. |
05Wanneer ga je naar een vertrouwenspersoon?
Als je iets hebt meegemaakt of gezien waar je mee zit, en je wilt er met iemand over praten die niet bij de situatie betrokken is. Je hoeft niet zeker te weten dat het erg genoeg is. Weet je niet wie de vertrouwenspersoon van je werk of club is? Vraag het na bij HR, het bestuur of kijk op intranet of de website.
Zoek je hulp, lees dan ook Ik heb iets meegemaakt.
06Hoe gaat een gesprek?
Veel mensen stellen een gesprek uit omdat ze niet weten wat ze kunnen verwachten. Daarom hier hoe het meestal gaat. Elke vertrouwenspersoon werkt net iets anders, maar de grote lijn is hetzelfde.
- Stap 1Je neemt contact opMet een mailtje, een appje of een telefoontje. Je hoeft dan nog niet te vertellen wat er is. Een afspraak maken is genoeg.
- Stap 2Het eerste gesprekJe vertelt in je eigen woorden wat er speelt. De vertrouwenspersoon luistert, vraagt door en legt uit wat er met je verhaal gebeurt.
- Stap 3Samen de mogelijkheden bekijkenWat wil jij? Soms is het genoeg dat je je verhaal kwijt bent. Soms wil je dat het stopt, of dat er iets verandert.
- Stap 4Jij kiest de volgende stapDe vertrouwenspersoon helpt je daarbij, maar beslist niet voor je. Je mag ook even nadenken en later terugkomen.
- Stap 5NazorgNa een tijdje vraagt de vertrouwenspersoon hoe het met je gaat, en of de situatie is veranderd.
Een gesprek kan op het werk plaatsvinden, maar ook ergens anders, telefonisch of online. Vraag gerust wat voor jou het prettigst is.
07Welke stappen kun je zetten?
Een vertrouwenspersoon legt je uit welke wegen er zijn. Grofweg is er een informele en een formele route.
| Route | Wat het is | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Informeel | Je probeert het samen op te lossen, zonder officiële procedure. | De ander zelf aanspreken, een gesprek met je leidinggevende of het bestuur, bemiddeling door een neutraal persoon. |
| Formeel | Er komt een officiële procedure, met onderzoek en een uitkomst. | Een klacht bij de klachtencommissie, een melding bij de sportbond, aangifte bij de politie. |
De informele route is vaak sneller en minder zwaar. De formele route past beter als het gedrag ernstig is, of als praten niet heeft geholpen. De vertrouwenspersoon kan je in beide gevallen begeleiden. Hoe een formele klacht verloopt, lees je in Klachtenregeling ongewenst gedrag.
08Kost een gesprek jou iets?
Nee. De werkgever of de club regelt en betaalt de vertrouwenspersoon. Voor jou is een gesprek gratis, en je hoeft niemand te vragen of je mag gaan. De vertrouwenspersoon vertelt je leidinggevende of het bestuur ook niet dat je bent geweest.
Heeft je werk of club geen vertrouwenspersoon? In de sport kun je altijd terecht bij de vertrouwenspersonen van Centrum Veilige Sport Nederland. Op het werk kun je ook met je huisarts, een bedrijfsarts of je vakbond praten. Meer mogelijkheden staan op Hulp en melden.
09Een goede vertrouwenspersoon kiezen
Voor organisaties: let op opleiding en ervaring. Een LVV-registervertrouwenspersoon is opgeleid, gecertificeerd en volgt bijscholing. Spreek af hoe snel die bereikbaar is, wat er in de prijs zit, en zorg dat iedereen weet wie het is. Op de pagina Vertrouwenspersoon vinden staan zes vragen om te stellen.
10Veelgestelde vragen
Is een vertrouwenspersoon hetzelfde als een klachtencommissie?
Nee. Een vertrouwenspersoon luistert, denkt mee en helpt je een keuze te maken. Een klachtencommissie onderzoekt een formele klacht en geeft advies aan de werkgever. De vertrouwenspersoon kan je wel begeleiden als je een klacht indient.
Mag ik naar de vertrouwenspersoon als het over mijn leidinggevende gaat?
Ja. Juist dan kan het fijn zijn om met iemand te praten die buiten de situatie staat. De vertrouwenspersoon doet niets zonder jouw toestemming, dus je leidinggevende hoort er niets over tenzij jij dat wilt.
Kan ik ook anoniem een vertrouwenspersoon spreken?
Het gesprek zelf is vertrouwelijk: de vertrouwenspersoon vertelt niemand dat je bent geweest. Wil je helemaal niet dat je werk of club het weet, dan kun je in de sport ook terecht bij Centrum Veilige Sport Nederland.
Hoeveel gesprekken mag ik hebben?
Dat verschilt per organisatie, maar meestal is het geen probleem om een paar keer terug te komen. Vraag het gerust aan het begin van het eerste gesprek.