Pesten op het werk

01Wanneer is het pesten?

Een grap of een botsing is nog geen pesten. Het wordt pesten als het gedrag steeds terugkomt, gericht is op dezelfde persoon, en die persoon zich er moeilijk tegen kan verweren. Plagen wordt dan pesten.

02Hoe ziet het eruit?

• Met woordenKleinerende opmerkingen, grappen ten koste van iemand, roddelen en steeds kritiek.
• BuitensluitenNegeren, niet uitnodigen, informatie achterhouden.
• OnlineIemand zwartmaken in de groepsapp of op sociale media.
• Werk afpakken of saboterenTaken weghalen, onhaalbare deadlines, werk van een ander kapotmaken.
• IntimidatieDreigend gedrag, en soms zelfs fysiek geweld.

03Wat zijn de gevolgen?

Pesten kan leiden tot ernstige gezondheidsklachten, zoals stress, slecht slapen en somberheid. Het leidt ook tot verzuim, langdurige uitval en minder plezier in het werk. Niet alleen bij wie gepest wordt: het hele team voelt de onveilige sfeer.

04Word je gepest?

• Geef je grens aan, als je dat kunt: zeg dat je het niet wilt.
• Schrijf op wat er gebeurt: wanneer, wat, en wie erbij was.
• Praat erover met iemand die je vertrouwt, of met de vertrouwenspersoon van je werk.
• Bespreek het met je leidinggevende, of met diens leidinggevende als het om je eigen leidinggevende gaat.
• Gaat het niet over? Dan kun je een klacht indienen via de klachtenregeling.

Meer over je mogelijkheden lees je op Ik heb iets meegemaakt.

05Leg vast wat er gebeurt

Pesten bestaat vaak uit kleine dingen die apart niets lijken. Juist daarom helpt het om ze op te schrijven. Niet om een dossier tegen iemand op te bouwen, maar omdat je dan kunt laten zien dat het een patroon is.

• datum, tijd en plaats
• wat er precies werd gezegd of gedaan, zo letterlijk mogelijk
• wie erbij waren
• wat het met je deed, en wat je erna hebt gedaan
• bewaar appjes, mails en roosters die erbij horen

Bewaar dit thuis, niet op een werkcomputer. En weet: je hoeft dit niet eerst rond te hebben voordat je met iemand gaat praten.

06Het gesprek met je leidinggevende

Veel mensen stellen dat gesprek uit omdat ze bang zijn om te klagen. Een paar dingen die helpen:

• Vraag om tijdZeg vooraf dat je iets wilt bespreken dat je dwarszit, en vraag om een half uur rustig.
• Begin bij de feitenNoem twee of drie voorbeelden met datum. Dat is lastiger weg te wuiven dan een gevoel.
• Zeg wat je wiltMoet het stoppen, wil je andere roosters, of wil je eerst dat iemand meekijkt? Zeg het.
• Neem iemand meeDat mag: een collega, een vertrouwenspersoon of iemand van de vakbond.
• Vraag om een terugkoppelingSpreek af wanneer je hoort wat er met je verhaal gebeurt.

Is je leidinggevende degene die pest, ga dan naar diens leidinggevende, HR of de vertrouwenspersoon.

07Wat een team kan doen

Pesten stopt zelden doordat iemand het alleen oplost. De omgeving bepaalt veel. Wat in de praktijk helpt:

• reageer op het moment zelf, ook met iets kleins: "dat vind ik niet leuk meer"
• zoek de gepeste collega daarna even op, ook als je niets durfde te zeggen
• praat niet mee in de grappen, ook niet om erbij te horen
• benoem het patroon in een teamoverleg, zonder iemand af te branden
• vraag de leidinggevende om afspraken, niet om een schuldige

08Zie je dat een collega wordt gepest?

Lach niet mee en doe niet mee. Vraag je collega hoe het gaat, en laat merken dat je het ziet. Als het veilig voelt, spreek de pester aan. Tips staan op Ik zag iets gebeuren.

09Wat moet de werkgever doen?

Pesten valt onder psychosociale arbeidsbelasting. De werkgever moet het voorkomen of beperken: het risico in de RI&E opnemen, duidelijk maken dat pesten niet wordt geaccepteerd, medewerkers voorlichten, en zorgen voor opvang en nazorg als het toch gebeurt. De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert dit.

10Veelgestelde vragen